خانه مردم شناسی بومیان (Native Auth Ropology House)

خانه مردم شناسی بومیان
اطلاعات جاذبه گردشگری
شهر کیش
وب سایت Website
آدرس فارسی ایران - جزیره کیش
آدرس انگلیسی kish Island - Iran

توضیحات

خانه مردم شناسی بومیان کیش در یک ساختمان با قدمت 200 سال در قدیمی ترین محله جزیره کیش (سفین قدیم) قرار گرفته که در زمینی به مساحت یک هزار و 200 متر مربع ساخته شده است. این ساختمان دارای 15 اتاق و دو حیاط مجلسی و حیاط خانوادگی می‌باشد و از سبک معماری کاملاً بومی برخوردار است. خانه مردم شناسی بومیان کیش، با هدف معرفی تاریخ، فرهنگ، آداب و رسوم، معیشت و صنایع دستی منحصر به فرد بومیان کیش، با هدف اشتغالزایی برای بومیان محله و تحقق توسعه گردشگری پایدار برای جزیره کیش به خانه مردم شناسی بومیان کیش تبدیل شده است. این خانه نمادی از اصالت و مهمان نوازی مردمان کیش محسوب می‌شود و صاحب اصلی خانه مرحوم حاج عبدالله بن شاهین شخصیت معروف و محبوب کیش در 80 سال گذشته، تاجر مروارید و صاحب یکی از بزرگترین لنج‌های بادبانی آن عصر که به حرفه نجاری و گلافی نیز مشغول بوده است. وی این بنا را از سه نسل قبل از خود، به ارث برده بود. در فروردین 1393 با هدف اشتغالزایی برای بومیان محله و تحقق توسعه گردشگری پایدار برای جزیره کیش، این منزل پس از موافقت صاحب آن و اخذ مجوز لازم از سازمان منطقه آزاد کیش، به خانه مردم شناسی بومیان کیش تبدیل شد و تمامی اتاق‌ها و فضاها با حفظ معماری سنتی و با استفاده از مصالح بومی بازسازی و سبک زندگی بومیان کیش در 80 سال پیش بازسازی گردید. خانه مردم شناسی بومیان نسل گذشته کیش بویژه اهالی سفین اهمیت زیادی دارد چرا که بیشتر آنها مکتب خانه و فراگیری قرآن را در آن گذرانده و در واقع این خانه حکم مدرسه محله سفین را داشته است. این بنا بشکل زنده شیوه معیشت و کار بومیان کیش در دوران قدیم را برای گردشگران شرح می‌دهد. در این بنا تعداد زیادی از ابزار و وسایل قدیمی پخت و پز، صید مروارید، ماهیگیری، مکان نگهداری خرما و تهیه شیره خرما بصورت سنتی، دو حلقه چاه آب برای تامین آب شرب ساکنان در معرض دید عموم قرار گرفته است. خانه مردم شناسی بومیان، دارای دو حیاط است که حیاط مجلسی آن ویژه مهمان‌ها و مرد نامحرم به ویژه غریبه‌ها بوده و این حیاط از یک در اختصاصی و یک اتاق تابستانی و یک اتاق زمستانی و تعدادی انبار و یک حلقه چاه برخوردار می‌باشد. حیاط دیگر این ساختمان، حیاط خانه است که ویژه خانواده بوده و مردان غریبه و نامحرم حق ورود به آن را نداشتند. اتاق خواب‌های زمستانه و تابستانه، اتاق مهمان زنان، انبار خرما، آشپزخانه، مکتب خانه، انبار علوفه و محل نگهداری گاو و گوسفند و یک حلقه چاه در این حیاط قرار گرفته است. این حیاط دارای درب ورودی مخصوص خانواده است. خانه مردم شناسی بومیان کیش، 15 اتاق دارد که شامل اتاق مهمان مردان، اتاق زمستانی، اتاق خواب، اتاق مهمان زنان، انبار خرما و محل استحصال شیره خرما، اتاق تابستانی، آشپزخانه، مکتب خانه، حجله و ... می‌شود. اتاق مجلس یا اتاق مهمان مردان: یک اتاق تابستانی که از بادگیرهای تاقچه ای برخوردار است و در بخش حیاط مجلسی خانه قرار گرفته و مخصوص مهمانان مرد بوده که به خانه می‌آمدند و نشان از مهمانوازی و ارزش والای مهمانان برای بومیان دارد چرا که از دید بومیان کیش، مهمان حبیب خداست و حسن استقبال از مهمان را جزء وظایف شرعی و دینی خود می‌دانستند. جلوی این اتاق سایبانی از برگ‌های نخل قرار دارد که در تابستان از آن استفاده می‌شده است. به علت جایگاه اجتماعی ویژه صاحب این خانه در کیش که به کرم و مهمان نوازی شهرت داشته، خانه در تمامی ایام سال تقریبا پذیرای مهمان‌های دور و نزدیک بوده است. چندول یا انبار خرما و محل استحصال شیره: چندول عبارت از اتاقی با ابعاد 2*2 که محل نگهداری چند صد کیلو خرما بوده زیرا خرما و شیره خرما مختص بومیان کیش بوده و سابقه 600 ساله دارد. تا کنون این شیوه در هیچ جایی از ایران مشاهده نشده است. از آنجایی که یکی از ملزومات انبار کردن خرما این بود که در معرض وزش باد نباشد تا خرما را از خشک شدن حفظ کند، بنابراین چندول را در گوشه ای از حیاط می‌ساختند و در آن زنبیل‌های حصیری خرما را انبار می‌کردند. پس از مدتی شیره خرما از سبدها بیرون می‌زد. صاحب خانه کف را به صورت وی و پشته درست می‌کرد تا جوی‌ها با شیب ملایم به گوشه ای از چندول، شیره خرما به درون حفره ای ریخته و بدون نیاز به ورود به داخل چندول، شیره خرما هر چند روز جمع آوری شود. مصرف بالای خرما برای خانواده، میهمانان، خدمه، جاشوهای لنج موجب می‌شد تا این خانه دارای دو انبار چندول باشد که آثار شیره و هسته‌های خرما از 60 سال پیش در یکی از این انبارها موجود است. مصیف یا اتاق تابستانی: بومیان کیش به اتاقی که برای استفاده در فصل گرم تابستان مصیف یا اتاق تابستانه می‌گویند. این اتاق بر روی سکویی با ارتفاع 5/1 متری نسبت به سطح زمین ساخته می‌شد و دور تا دور آن پنجره و بادگیرهای تاقچه ای فرا می گیرد. در هنگام گرما بادگیرها و پنجره‌ها باز می‌شوند تا هوا در آن جریان پیدا کند و محیط خانه را خنک نگهدارد. استفاده این اتاقهای تنها در فصل تابستان نبوده و در سرمای زمستان نیز بادگیرهای آن با سنگ و چوب و گل پوشانده می‌شد تا محیط اتاق ها را از سرما حفظ کند. آشپزخانه: بومیان کیش سقف قسمتی از حیاط را می پوشاندن و با ایجاد دریچه‌هایی بر روی آن، دود ناشی از آشپزی را خارج می کردند. این آشپزخانه‌ها عموما در نداشت و اغلب در فصل تابستان از آن برای پخت و پز غذا و نان‌های محلی و آسیاب کردن گندم و ... استفاده می‌کردند. بومیانی که از نظر مالی وضعیت نامناستری داشتند، برای ساخت آشپزخانه بجای استفاده از دیوار از دعن یا برگ‌های بافته شده درخت خرما استفاده می‌کردند. آشپزخانه این خانه با همان سبک قدیم احیاء شد و ابزارهای سنتی آشپزی در آن قرار می‎گرفت. در حال حاضر بقایای مواد پخت و پز آن روزگار همچون برنج، نمک و نشاسته در این مکان قرار دارد. بیت العود یا اتاق خواب: یک اتاق مخصوص صاحب خانه که با آینه‌های بزرگ و کوچک و طاقچه‌های آن با ظروف چینی و اشیاء زینتی تزیین شده و وسایلی از جمله؛ رادیوهای، صندوق‌های چوبی، تلویزیون قدیمی باقدمت 40 سال و یک تخت دو نفره چوبی با قدمت 85 سال که صاحب خانه از سفرهای خود به هندوستان خریداری کرده است، در آنجا قرار دارد بیت العود نیز همچون دیگر اتاق‌ها از حمام مخصوص به خود برخوردار است. این اتاق در ردیف قدیمی ترین اتاق‌های خانه است و به منظور افزایش استحکام آن، از ساروج استفاده شده که تا حدود 40 سال پیش مورد استفاده اعضای خانواده قرار گرفته است. بیت الافروخ یا مکتب خانه: این خانه همان مدرسه روستای سفین بوده که چهار نسل پیش بومیان در این خانه قرآن آموزش می‌دیدند و به همین دلیل این خانه برای آنها ارزش و اعتبار خاصی دارد و یادآور خاطرات دوران کودکی آنها می باشد. بیت الافروخ یا خانه پسران اصطلاحی که به اتاق مکتب خانه و محل آموزش قرآن گفته می شد. بیت القهوه یا اتاق مهمان زنان: جدای از مردان، زنان هم همه روزه چه بعنوان دید و بازید و چه به عنوان مهمان به خانه رفت و آمد داشتند، به همین دلیل اتای مجزا برای آنها در نظر گرفته می شد که مخصوص پذیرایی از زنان محله و مهمانانی که به این خانه تردد می‌کردند، بود. از آنجا که یک قسمت از اتاق مخصوص تهیه قهوه و چای مهمانان بوده، این اتاق با نام بیت القوه معروف است. الفرشه یا حجله: حجله بیانگر آداب و رسوم خاص بومیان کیش است. در فرهنگ آنها، حجله در خانه عروس آماده می‌شد و یکی از اتاق‌های خانه را به صورت کامل با پارچه‌های رنگی تزئین می کردند و با آینه‌های بزرگ و کوچک و دیگر وسایل تزینی آن زمان آراسته می‌شد و عروس و داماد زندگی مشترک خود را تا مدت یک ماه در آن آغاز می کردند.بخار انبار مواد غذایی: با توجه به شرایط جزیره ای کیش، اقتصاد بومیان کیش خودکفا بوده و واحد مسکونی باید قابلیت نگهداری همه مواد غذایی مورد نیاز خانوداه در طول سال را داشته باشد‌. به این مکان، انبار بخار نیز گفته می‌شد و برنج، آرد، خمره‌های ماهی شور و صندوق‌های ماهی خشک شده و ‌..‌. در آن نگهداری می‌شد‌. بخار یا انبار ابزار صید و شناورها: با توجه به اینکه صاحبخانه دارای یکی از بزرگترین لنج‌های بادبانی 80 سال پیش کیش بوده که برای صید مروارید و سفرهای هند و آفریقا از آن استفاده مشده، بزرگترین اتاقهای این خانه به انبار ابزار صید و شناور داشته و تمام تجهیزات لنج، ابزار غواصی و صید مروارید و ماهیگیری اختصاص داشته است‌. بخار الهوش یا انبار علوفه گاو و گوسفند: دامداری و پرورش گام و گوسفند جهت استفاده از لبنیات و هم گوشت آنها یکی منبع اصلی کسب درآمد در میان بومیان کیش بوده است‌. علاوه بر این از نظر مذهبی نیز اهمیت زیادی به دامپروری می‌دادند زیرا وجود دام جهت قربانی، عقیقه و ... ضروری بوده و اکثر بومیان در خانه‌های خود گاو و گوسفند پرورش می‌دادند‌. در این خانه هم تعدادی گاو و گوسفند نگهداری می‌شد که یکی از اتاق‌های خانه جهت نگهداری علوفه و غذای دام‌ها استفاده می‌شد‌. سیم یا تخت خواب تابستانی: سیم با چوبهای چندل و دعن یا شاخه‌های بهم بافته نخل با ارتفاع 5/1 متری ساخته می‌شد و در شبهای تابستان برای استراحت و خواب کاربرد داشت‌. این خانه در قدیم دو تختخواب تابستانی داشته که یکی از آنها به همان سبک قدیم بازسازی شده است‌. زریبه یا باغچه منزل: بومیان کیش برای کاشت درختان نخل، کنار، انجیر، لوز (گاروم زندگی) قسمتی از خانه را به باغچه اختصاص می‌دادند و برای کاشت انواع صیفی‌جات و سبزی‌ها از جمله گوجه فرنگی، هندوانه، خربزه، پیاز، تربچه و سبزی از زریبه استفاده می‌کردند‌. برای آبیاری نیز یک حلقه چاه در مجاورت باغچه حفر می‌کردند‌. زریبه این خانه یکبار بازسازی شده و وسایل و ابزارهای کشاورزی 80 سال پیش در معرض نمایش قرار گرفته است‌. بوميان كيش، سومري، دراويدي، نورديك، سامي، به شکل سياه پوست و سفيد پوست هستند. در این خانه، هنرمندان زن بومی نقش‌های زیبایی با حنا بر روی دست گردشگران ترسیم و با غذا، نان و شیرینی‌های محلی نیز از آنها پذیرایی می‎کنند‌. هدف از استقرار این ساختمان آشنایی گردشگران با فرهنگ، اصالت و آداب و رسوم بومیان کیش در دوران گذشته است. خانه مردم شناسی بومیان جزیره کیش در محله سفین قدیم واقع شده که میزبان گردشگران و مسافران می‌باشد.

Web Analytics