کاخ باشکوه گلستان

کاخ گلستان یکی از باشکوه ترین کاخ های تهران میباشد که از زمان شاه‌عباس صفوی ساخت آن شروع شده است و تا زمان قاجار و ناصرالدین‌شاه قاجار ادامه داشته است و تغییر هایی در این دوره ها در این کاخ زیبا اعمال شده است که باعث زیباتر شدن و خاص شدن این عمارت شده است.

این کاخ باشکوه در دوره های مختلف شاهد بزرگترین وقایع تاریخی بوده است که شامل انقلاب مشروطه و تاج‌گذاری پهلوی اول و دوم میباشد.

نمای بیرونی کاخ گلستان

کاخ گلستان دارای قسمت های مختلفی میباشد که باهم به بررسی آنها میپردازیم:

شمس‌العماره

تا پیش از ساخته شدن سردرباغ ملی، شمس العماره نماد پایتخت بود. شمس‌العماره با ۵ طبقه و ۳۵ متر ارتفاع بلندترین ساختمان های آن دوره تهران بود. این بنا از فلز ساخته شده است .

شمس‌العماره، به دست ناصرالدین شاه و بعد از بازگشتش از فرنگ به شیوه بناهای بلند اروپایی ساخته شد و در بالای آن ساعتی قرار داده بودند که ملکه ویکتوریا به ناصرالدین شاه هدیه داده بود.آینه‌ کاری‌ها و گچ‌ بری‌ها و نقاشی‌های این کاخ چشم هر بیننده ای را خیره میکند.

شمس العماره کاخ گلستان

ایوان تخت مرمر

ایوان تخت مرمر یکی از قدیمی ترین ساختمان های کاخ گلستان میباشد که ساخت آن به دوران کریم خان زند برمیگردد،در دوران قاجار از این ایوان برای برگزاری جشن ها و دادن هدایا از طرف شاه به مردم مورد استفاده قرار میگرفته است،این بنا دو بار مورد تغییر های اساسی قرار گرفته است، آنچه که این ایوان را جالب توجه تر می کند وجود تختی مرمرین در آن است که در پی دستور فتحعلی شاه در سال 1221 هجری قمری ساخته شد. او به حجاران وسنگ تراشان معروف اصفهانی دستور داد تا تختی از سنگ مرمر زرد یزد بسازند و آن را در ایوان نصب کنند. حدود شصت و پنج قطعه مرمر بزرگ و کوچک در این تخت به کار رفته است و طراحی آن را میرزابابای شیرازی نقاش باشی انجام داد و سرپرستی حجاری نیز بر عهده استاد محمدابراهیم اصفهانی بود.

ایوان تخت مرمر کاخ گلستان

خلوت کریمخانی

در گوشه شمال غربی محوطه گلستان بنای زیبا دیگری قرار دارد که به خلوت کریمخانی مشهور میباشد ساخت این بنا به زمان کریمخان باز می گردد،در زمان آقا محمدخان قاجار دستور میدهند که استخوان های کریمخان از شیراز به این مکان انتقال داده شود،او این استخوان ها را در زیر پله های خلوت کریمخانی به خاک سپرد. اینجا در آن زمان محل عبور و مرور روزانه شاه بود و او با لگد کوب کرد این مکان احساس خرسندی می کرد.

پهلوی اول به محض روی کار آمدن دستور داد تا استخوان های کریمخان را بیابند و آنها را به مکانی مناسب انتقال دهد.

خلوت کریمخانی کاخ گلستان

دو اثر مهم که امروزه به این قسمت کاخ اهمیت دوچندانی داده است:

سنگ مزار ناصرالدین شاه که در آستانه مبارکه عبدالعظیم و بر روی مزار وی قرار داشت و در اوایل انقلاب اسلامی ایران آن را به کاخ گلستان منتقل کردند و بعد از 17 سال در خلوت کریم خانی نصب شد. این سنگ 249*131 سانتی متر است و تصویر ناصرالدین شاه ظاهرا در اندازه طبیعی بر آن نقش بسته است و شمشیری نیز در دست وی دیده می شود. 

تخت فتحعلی شاهی که از جنس مرمر بوده و با توجه به مستندات تاریخی، در دوره قاجار در قسمت دیگری از کاخ بوده و در دوره پهلوی دوم به این مکان انتقال پیدا کرده است.  اشعار پیرامون تخت تعلق آن را به زمان فتحعلی شاه را تایید می کنند.

خلوت کریمخانی

تالار اصلی

تالار اصلی این کاخ خود از بخش‌های مختلفی تشکیل شده؛ تالار سلام یا موزه که ناصرالدین شاه در آن به چیدن اشیای و جواهرات خود می پرداخته، تالار آینه که در ابتدا محلی برای نمایش تخت طاووس و تاج کیانی بود و این روزها به خاطر تابلوی رنگ و روغن مرحوم میرزا محمد خان کمال الملک غفاری معروف شده این تالار یکی از مشهورترین تالار های مجموعه گلستان میباشد، تالار عاج و تالار ظروف که برخی از هدایای سلاطین اروپایی به شاهان قاجار در آن به نمایش درآمده.

تالار اصلی کاخ گلستان

 

تالار برلیان

تالار برلیان که در شرق تالار عاج قرار گرفته است بر روی خرابه‌های تالار قبلی ساخته شده است،پیش از آنکه تالار برلیان در اینجا شکل بگیرد کاخ یا تالار بلور در این نقطه قرار داشت که از بناهای دوران فتحعلی شاه به حساب می آمد،در زمان ناصرالدین شاه تالار جدید بر روی بنا قبلی ساخته شد.

در زمان ناصرالدین شاه این تالار محل نگهداری هدایای شاهان غربی بود و در زمان پهلوی به محلی برای پذیرایی و برپایی مهمانی‌های رسمی دربار تبدیل شد.

تالار برلیان کاخ گلستان

عمارت بادگیر

عمارت بادگیر یکی از زیبا ترین بناها در این کاخ تاریخی میباشد این بنا در زمان فتحعلی شاه ساخته شد؛ اما در زمان ناصرالدین شاه تغییرات عمده ای در آن صورت گرفت است،در داخل این عمارت نقاشی‌ها، زرنگاری، آینه کاری، گچ بری، منبت کاری و مرمرهای زیادی به کار رفته است که بسیار زیبا و چشم گیر میباشد.

عمارت بادگیر کاخ گلستان

حوضخانه تالار سلام

پادشاهان قاجار اگر در تابستان تهران بودند و به ییلاق خاصی نمی رفتند، اوقات خود را در این حوضخانه می گذراندند. در میان این فضا حوضی قرار دارد که در گذشته آب به آن وارد می شد.حوضخانه از دو بخش نگارخانه و موزه مخصوص تشکیل شده. نگارخانه این روزها به نمایش نقاشی‌های دوره قاجار اختصاص دارد و در موزه مخصوص هم نفیس‌ترین وسایل مربوط به شاهان قاجار به نمایش درآمده.

حوضخانه تالار سلام کاخ گلستان

تالار الماس

در قسمت جنوبی محوطه باغ گلستان و بعد از عمارت بادگیر یکی از قسمت های قدیمی و کهن ارگ سلطنتی به چشم می خورد که با نام تالار الماس شناخته می شود. 

بنیان این تالار به زمان فتحعلی شاه باز می گردد؛ اما ناصرالدین شاه نیز تغییراتی در ظاهر و تزیینات آن داده است. آینه کاری های داخلی بنا باعث شده تا نام الماس را برایش برگزینند.

تالار الماس کاخ گلستان

این فقط کاخ‌ها و عمارت‌های مجموعه نیست که جذاب و دیدنی‌اند. محوطه گلستان با درخت‌های سربه فلک کشیده و استخرها و کاشی‌کاری‌های بناها بسیار زیبا و چشم گیر میباشد.

گلستان